anopolis sfakia010

Το χωριό βρίσκεται κοντά στη θέση της αρχαίας Ανώπολης, της οποίας λιμάνι ήταν ο Φοίνικας ή Κατώπολη, το σημερινό Λουτρό. Τα ερείπια της αρχαίας Ανώπολης, εντοπίζονται επάνω στο λόφο της Αγ. Αικατερίνης, στα δυτικά και νοτιοδυτικά του σημερινού ομώνυμου χωριού. Από τη θέση της, εξασφάλιζε πλήρη εποπτεία μεγάλης έκτασης της ξηράς, αλλά και του Λιβυκού πελάγους. Το λιμάνι της, εξασφάλιζε τη θαλάσσια επικοινωνία μεταξύ ανατολής και δύσης, σαν ενδιάμεσος σταθμός.

Η Ανώπολη ήταν ανεξάρτητη πόλη και είχε δικό της νόμισμα. Πηγές  αναφέρουν, ότι τον 3ο αι. π.Χ. καταλήφθηκε από τη γειτονική Αραδήνα και απελευθερώθηκε από το Χαρμάδα, πολίτη της Ανωπόλεως. Σε αυτή τη περίοδο χρονολογείται ίσως και η πρώτη φάση των τειχών της. Το 230 - 210 π.Χ. αναφέρεται σε κατάλογο πόλεων που έστειλαν θεωρούς στους Δελφούς. Η Ανώπολις μαζί με την Αράδαινα και την Ποικίλασσο, συγκαταλέγονται στις πόλεις που υπέγραψαν  τη συνθήκη συμμαχίας των 30 Κρητικών πόλεων, με τον Ευμένη Β' της Περγάμου το 183 π.Χ. Στον οικισμό Ρίζα σώζονται πελασγικά τείχη που ο Pashley τα παρατήρησε σε μήκος 300 βημάτων, πάχους 6 βημάτων και ύψους   5-11 ποδιών.

Η Ανώπολη ήταν ονομαστή στους ελληνιστικούς χρόνους και άκμασε κυρίως στη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο. Η ύδρευσή της γινόταν από δεξαμενές των οποίων σώζονται υπολείμματα. Τη 2η βυζαντινή περίοδο, ήταν φέουδο των Σκορδιλών, σύμφωνα με το έγγραφο διανομής της Κρήτης στα 12  Αρχοντόπουλα της Κων/λης, το 1182. Οι κάτοικοι ως πρωτεργάτες στους απελευθερωτικούς αγώνες, θα τιμωρηθούν σκληρά από τους κατακτητές τους. Τους πρώτους αιώνες της Βενετοκρατίας, η Ανώπολη ήταν η έδρα των επαναστατών. Ύστερα από την καταστολή της επανάστασης των Καλλεργών το 1365, οι βενετοί κατέστρεψαν ολοκληρωτικά την Ανώπολη και απαγόρεψαν την ύπαρξη ανθρώπων και ζώων, για 100 χρόνια. Οι κάτοικοί της διασκορπίστηκαν σε άλλες περιοχές και ο τόπος ερημώθηκε. Αργότερα ξανακατοικήται και την εποχή της πρώιμης τουρκοκρατίας, ήταν ανθηρό χωριό.

Το 1770 και με αρχηγό τον Ιωάννη Βλάχο, γνωστό με το όνομα Δασκαλογιάννη, οι Σφακιανοί μετά από 'κούφιες' υποσχέσεις των Ρώσων για βοήθεια, θα ξεκινήσουν επανάσταση, η οποία και καταπνίγηκε γιατί η βοήθεια δεν έφτασε ποτέ. Η Ανώπολη καταστρέφεται για άλλη μια φορά. Ο περήφανος αρχηγός, τον Οκτώβριο του ίδιου  έτους, βλέποντας  ότι έρχεται ο χειμώνας και όλοι θα χαθούν στα χιονισμένα βουνά, μιας και και η επαρχία είχε καταστραφεί ολοσχερώς, θα παραδοθεί προσπαθώντας έτσι να σώσει ό,τι έμψυχο υλικό είχε μείνει στην επαρχία. Οι Τούρκοι αθετώντας τις υποσχέσεις τους περί αμνηστίας, τον χρησιμοποιούν ως δόλωμα για να συλλάβουν κι άλλους οπλαρχηγούς. Η αυλαία της επανάστασης, θα κλείσει δραματικά οκτώ μήνες αργότερα στο Ηράκλειο. Οι Τούρκοι τον έγδαραν ζωντανό και σε δημόσια θέα. Ο μεγάλος ήρωας, σύμφωνα με μαρτυρίες μουσουλμάνων, δεν λιγοψύχησε ούτε λεπτό και με τον ηρωικό του θάνατο, έδειξε στους κατακτητές το μέλλον τους. Στην μνήμη της επανάστασης του Δασκαλογιάννη, έστω και καθυστερημένα, η ελληνική πολιτεία το 2006 καθιέρωσε με προεδρικό διάταγμα, Εθνική εορτή τοπικής σημασίας για την Κρήτη, την πρώτη μετά την 17η Ιουνίου Κυριακή. Κατά την επανάσταση του 1866, ο Ομέρ πασάς έκαψε και κατέστρεψε άλλη μια φορά την Ανώπολη.

+30 28250 91189, +30 6932 493035, eshop@sfakianosfournos.gr